.NATURE IS ALL THAT HAS TO BE SEEN







Zahvat Đalovića klisure je nesporiv potencijal planinskog pejzažnog prostora. Stara IV vijeka, Crkva Sv. Nikole svjedoči istoriju odnosa prirode i čovjekove tvorevine.

Kroz programsku implementaciju, projekat želi da pospješi promovisanje Đalovića klisure van granica Crne Gore tako što će joj dati dodatnu vrijednost: iako za početak imamo minimalne finansijske resurse i izolovane teritorijalne zone, dobro organizovan i planiran program ima potencijal da dobije regionalno i globalno priznanje. 






Cilj je da  se projekat prilagodi  lokalitetu, ali istovremeno i da regeneriše promociju kulturne baštine: dodavanjem definisane programske matrice na podlogu netaknute prirode pospješuje turističku ekspanziju planinskih zona, speleološki turizam, naučno-istraživački, avanturistički, kulturni ii eko-turizam i na taj način pomaže razvoju unutrašnjih regija, koje kriju nevjerovante potencijale postojećih pejzažnih i tradicionalnih komponenti.










Šume u okviru konkursnog zahvata su stabilni ekosistemi, prvenstveno zbog prezervacije i nekorišćenja ovog prostora u većem obimu, odnosno usljed slabijeg djelovanja antropogenog faktora.

Šume se kao dobro od opšteg interesa moraju održavati, obnavljati i koristiti tako da se trajno očuvaju i povećaju njihove vrijednosti i ekološke funkcije.

Zbog toga je potrebno uspostaviti komunikaciju sa stručnim jedinicama sa ciljem multidisciplinarnog pristupa u ovom procesu.















 




Put Bistrica – Manastir Podvrh prati trasu postojećeg puta u mjeri u kojoj je to moguće, a položaj saobraćajnice je uslovljen naseljima i topografijom terena. Put je dvosmjerni sa širinom kolovoza 6m i biciklističkog stazom širine 2m, koja je od kolovoza odvojena zaštitnim zelenim pojasem širine 1m. Saobraćajnica prati topografiju terena sa zasijecanjem na strmim stranama. Dionica puta od sela Bistrica do planiranog parkinga kod manastira Podvrh je okvirne dužine 5,5km, od čega se 100m nalazi u okviru konkursnog zahvata, a put se dalje do servisno-ugostiteljske zone nastavlja u dužini od 150m.








Staza manastir Podvrh – ulaz u Đalovića pećinu je duga 3,5 km, sastavljena od modularnih elemenata (2x1,5m) napravljenih od lokalnog drveta. Visina hodne linije varira dužinom staze u odnosu na topografiju terena, tipa podloge, floru kao i atraktivnost vizura.

Montažno-demontažni tip staze postavljen je na stubovima 0,1x 0,1 na razmaku od 1m. Uzdignuta iznad terena omogućuje očuvanje postojeće vegetacije i karaktera predjela, olakšanu prohodnost u sniježnim periodima, a invazivnost negativnog ljudsko djelovanje je svedeno na minimum. Prirodi se na ovaj način daje monumentalni karakter, a staza postaje galerijski koridor kroz predio. Dužinom staze planirana su proširenja sa prostorima za sjedjenje i odmor, a svojom pozicijom omogućavaju široke i atraktivne vizure.




Montažno-demontažne strukture od drveta (vidikovci, odmorišta i objekti u servisno-ugostiteljskim zonama) pozicionirane su u okviru konkursnog zahvata u skladu sa topografijom i namjenom prostora. Konstruisani su od modularnih elemenata na drvenim stubovima koji omogućavaju naslanjanje i prilagođavanje prirodnoj nivelaciji terena. Odmorišta su locirana u blizini dvije planirane staze, opremljena su osnovnim mobilijarom (klupama za odmor, stolovima za piknik, kante za otpatke), i njihove dimenzije variraju, dok strukture jasno definisane namjene imaju i predložene površine u skladu sa funkcijom.






Staza preko Sjedla ima karakteristike teže planinarske ture do rijeke Bistrice, odakle nastavlja ka ulazu u Đalovića pećinu. Ova trasa je obilježena, prati poziciju postojeće staze, a dužinom od 860m zahtijeva spremnost posjetilaca na uspon do Sjedla, dok se uz obilježeni dio staze vežu pomoćne strukture, vidikovci i odmorišta.

















Fundamentalna ideja projekta leži u njegovom nenametljivom pristupu i programskom osmišljavanju. Dinamika razvoja projekta je takva da doprinosi planinskoj prirodi kroz svoj fleksibilan pristup.

Osim objekata bazne stanice žičara, ostalim strukturama je data mogućnost varijacije u obliku i namjeni, zbog montažnog karaktera i modularnog sistema.


Smjernice



Program je promjenljiv, postepen i periodičan (realizuje se kroz vrijeme), na način da:


- kreira događaje, više nego listu materijalnih intervencija;

- postigne maksimalni efekat sa minimalnim naporima koristeći već postojeću lokalnu “infrastrukturu” kao bazu,  poštujući zaštićeno kuturno područje;

- da uključi društvenu sferu  u svakoj fazi projekta ohrabrujući ih za participaciju i razvitak svojih vještina (lokalno stanovništvo,  speleolozi, biolozi i vodiči Djalovića klisure i pećine) u cilju borbe protiv migracija i nezaposlenosti, kao i uključivanje lokalnih i internacionalnih eksperata, i ostvari prekograničnu saradnju svakom stadijumu projekta radi smjernica i doprinosa ekonomskoj održivosti lokaliteta;

- revitalizuje prostor Đalovića klisure kroz novu programsku šemu, pružajući nove sadržaje lokalnoj i globalnoj populaciji sa novom prostornom namjenom.




Marker